کلیسای سرکیس مقدس تهران | جاذبه‌ای زیبا در پایتخت

0

امروز می‌خواهیم به بزرگ‌ترین کلیسای شهر تهران سر بزنیم؛ کلیسایی که نام آن از اسطوره‌ای قدیس به نام سرکیس مقدس الهام گرفته شده و اکنون مکانی نورانی و معنوی برای ارامنه تهرانی است. کلیسای سرکیس مقدس تهران در سال ۱۳۴۹ آغاز به کار کرد و نامش در یادگارهای به‌جامانده از دوران پهلوی ثبت شد. در این مطلب از مجله گردشگری ره بال آسمان آماده‌ایم تا از کم‌وکیف معماری چشم‌نواز این کلیسا برایتان بگوییم، تاریخچه ساخت آن را ورق بزنیم و با زیبایی‌های گوشه‌گوشه این کلیسا آشنا شویم.

کلیسای سرکیس مقدس تهران کجاست؟

کلیسای سرکیس مقدس تهران

کلیسای سرکیس مقدس بزرگ‌ترین کلیسای شهر تهران به حساب می‌آید که در خیابان کریم خان زند این شهر بنا شده است. این کلیسا با الهام از معماری قرون وسطی و عصر جدید ارمنستان ساخته شده و به خاطر نمای باشکوه و زیبایی که دارد از جاهای دیدنی تهران است که علاقه‌مندان به دین مسیحیت و معماری کلیساها برای دیدن آن سر از پا نمی‌شناسند.

تاریخچه کلیسای سرکیس مقدس تهران

تاریخچه کلیسای سرکیس مقدس تهران

جریان ساخت کلیسای سرکیس مقدس از این قرار است که در نیمه دوم قرن بیستم جمعیت مسیحیانی که استان تهران را برای سکونت انتخاب می‌کردند، رو به فزونی رفت. تا جایی که کلیسای مریم مقدس تهران دیگر ظرفیت لازم برای برگزاری مراسم‌های دینی، خلیفه‌گری و رسیدگی به امور ارمنیان را نداشت. از سوی دیگر مسیر دسترسی مسیحیان تازه‌وارد به کلیسای مریم مقدس بسیار طولانی بود. چراکه این کلیسا با قرارگیری در جنوب تهران با مسیحیانی که در نقاط مختلف تهران پراکنده شده بودند، فاصله زیادی داشت. از این رو روحانیون مسیحی به‌همراه خیّر سرشناسی به نام مارکام سرکیسیان تصمیم گرفتند زمینی را مرکزیت بیشتری را در بین محلات مسیحی‌نشین تهران داشت برای احداث کلیسای بزرگ‌تر خریداری کنند. نهایتاً در تقاطع میان خیابان کریم خان زند و خیابان استاد نجات الهی (ویلای سابق)، زمینی برای احداث کلیسای سرکیس مقدس انتخاب شد.
مهندس اوژن آفتاندیلیان، عهده‌دار طراحی معماری بنای کلیسای سرکیس مقدس شد و سرانجام در ۱۴فروردین سال ۱۳۴۳ کلنگ احداث کلیسا بر زمین زده شد. تا زمانی که مارکار سرکیسیان در قید حیات بود، خود پیگیری روند ساخت کلیسا را بر عهده داشت. پس از مرگ وی نیز پسرانش گورکن و وازگن هزینه ساخت کلیسا و ساختمان‌های خلیفه‌گری را تقبل کردند. طی مراسم‌هایی نام سرکیس مقدس برای این کلیسا انتخاب شد. لئون کشیشیان نیز مسئول ساخت کلیسا بود. البته در روند ساخت کلیسا توقفی ۵ساله نیز اتفاق افتاد و سرانجام در سال ۱۳۵۳ کلیسای سرکیس مقدس آغاز به کار کرد.
این کلیسا نیز مانند بسیاری از اماکن تاریخی و فرهنگی ایران از گزند جنگ ۸ساله بی‌نصیب نماند و زمانی با اصابت موشک قسمت‌هایی از آن تخریب شد. سال ۱۳۶۲ زمان اتمام مرمت و آغاز‌به‌کار دوباره این کلیسا بود. ترمیم بعدی کلیسای سرکیس مقدس در سال ۱۳۹۱ و به‌طور مشخص در حوضچه مخصوص غسل تعمید واقع در گوشه شرقی دیوار شمالی کلیسا پیگیری شد. در این فرایند، حوضچه غسل تعمید بازسازی و با اجرای نقاشی تعمید مسیح به دست یوحنای تعمیددهنده آراسته شد.

سرکیس مقدس کیست؟

عکس رستوران قلعه در قشم

تاریخ هر آیین و فرهنگی اسطوره‌های افتخارآمیزی دارد که نامشان حتی پس از مرگ جاویدان و مقدس باقی خواهد ماند. سرکیس مقدس نیز که نام کلیسای سرکیس مقدس تهران را از وی الهام گرفته‌اند، از شهدای قدیس آیین مسیحیت است. سرکیس در قرن چهارم میلادی از سرداران سپاه روم و قدیسان حواری کلیسای آن زمان بود، به جرم مسیحی‌بودن تحت تعقیب رومیان قرار گرفت. تا جایی که مجبور شد به سرزمین ارمنستان پناه ببرد؛ اما از آنجایی که پادشاه ارمنستان هم تسلیم فرمان امپراتوری روم بود، سرکیس را از کشورش طرد کرد.

سرکیس دوباره راه مهاجرت در پیش گرفت؛ این بار به سوی سرزمین ایران. شاپورشاه وی را به زیر پر و بال خود گرفت و از وی حمایت کرد. تا جایی که در جنگ با کوشان‌ها به فرماندهی سرکیس اعتماد کرد و از پیروزی‌هایش خرسند بود؛ اما این دوره آرامش و امنیت هم برای سرکیس دوام نیاورد. شایعاتی در میان سپاه شاپورشاه پخش شد مبنی بر اینکه سرکیس در بین سپاهیان آیین مسیحیت را تبلیغ می‌کند. سرانجام این دسیسه‌ها به صدور حکم قتل سرکیس منجر شد و سرانجام سرکیس مقدس و پسرش به همراه برخی سربازان همراهشان در مسیر نیشابور مظلومانه به قتل رسیدند.

معماری کلیسای سرکیس مقدس تهران

همان‌ طور که پیشتر گفتیم کلیسای سرکیس مقدس لقب بزرگ‌ترین کلیسای شهر تهران را از آن خود کرده است. این بنا که در ابعادی به اندازه ۳۶.۵ متر طول و ۱۷.۸ متر عرض طراحی و اجرا شده، از زیباترین کلیساهای ارمنی است که بازدیدکنندگان را در تماشای خود انگشت‌به‌دهان می‌گذارد. البته نمای سنگ‌های مرمرین در تزیین نمای بیرونی و سفیدکاری نمای درونی با استفاده از گچ در زیباسازی هر چه بیشتر این کلیسا بی‌تاثیر نبوده است.

گنبد

گنبد کلیسای سرکیس مقدس ابتدا به‌خاطر هنر و مهارت معمار آن، هیچ ستونی نداشت و تحمل وزن سنگین گنبد بر روی دوش دیوارهای داخلی کلیسا بود؛ اما بعد از مدتی که مسئولان کلیسا خطر نشست و ریزش اطراف کلیسا را حس کردند، چهار ستون به زیر گنبد اضافه کردند تا بار سنگین گنبد را روی شانه‌های خود حمل کنند.

ناقوسخانه ها

اگر از بیرون و سمت در ورودی کلیسا به نمای آن نگاه کنید، در دو طرف در ورودی و ضلع غربی ساختمان دو برج با پلان چهارگوش خواهید دید که ناقوسخانه نام دارند. در پایین این دو برج، دو در ورودی فرعی کلیسا کار شده است. سقف این دو برج نیز حامل گنبدی هشت‌ضلعی است که مشابه گنبد اصلی کلیساست.

ورودی کلیسا

برای ورود از ورودی اصلی کلیسای سرکیس مقدس باید به ضلع غربی ساختمان بروید. دو ورودی دیگر نیز برای کلیسا در نظر گرفته شده که در ضلع‌های شمالی و جنوبی بنا قرار دارد. این دو ورودی کوچک‌تر از در اصلی و در زیر برج‌های ناقوسخانه هستند. دیوارهای ضلع غربی کلیسا تا قبل از جنگ تحمیلی نمایی شیشه‌ای با نقش‌‌ونگارهایی از صلیب داشت؛ اما در حین جنگ هشت‌ساله در کنار بنای ساختمان، در نیز آسیب دید و در روند ترمیم، طراحی آن به کلی تغییر کرد.

از آنجایی ک بنای ساختمان بر روی سکوی نسبتاً بلندی قرار دارد، پله‌های روبه‌روی در ورودی شما را به سمت در هدایت می‌کنند. این ورودی به سبک معماری قرون سه و چهار میلادی کلیساهای ارمنستان ساخته شده و پس از عبور از آن به فضای راهرو قدم می‌گذارید. روبه‌روی فضای راهرو بالکنی در نظر گرفته شده که اجرای گروه کُر کلیسا در آن برگزار می‌شود.

فضای صحن

 فضای صحن کلیسا سرکیس مقدس تهران

چنانکه گفتیم سقف کلیسای سرکیس مقدس در ابتدا هیچ ستونی نداشت و همین باعث شده بود تا فضای وسیع و گسترده‌ای صحن کلیسا به چشم بیاید. اگر بخواهیم دقیق‌تر صحن کلیسا را بررسی کنیم باید بگوییم که این صحن در واقع به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود: صحن غربی، صحن میانی و صحن شرقی.

صحن میانی، بزرگ‌ترین صحن کلیسا محسوب می‌شود که از طرفین ۷۵ سانتی‌متر از دیگر صحن‌ها بزرگ‌تر است. همچنین گنبد ۱۶ضلعی کلیسا بالای سر این صحن تعبیه شده که با نورگیرهای متعددش، نور گرم و دوست‌داشتنی را میهمان فضای این صحن می‌سازد. این نورگیرها در دیوارهای صحن از بالا تا پایین امتداد یافته‌اند و با نقاشی‌هایی از حکایات ملی و مذهبی ارمنیان مزین شده‌اند.

محراب و امانت خانه ها

محراب کلیسای سرکیس مقدس، فضایی نیم‌دایره‌ای است که در ضلع شرقی کلیسا قرار دارد. اغلب قاعده بر این است که محراب کلیسا را کمی بالاتر از کف کلیسا می‌سازند و دورتادور آن را با نقاشی‌های کتاب مقدس تزیین می‌کنند. در سقف محراب گنبدی با نورگیرهای بزرگ قرار دارد که نور را به سمت داخل محراب هدایت می‌کند. رقص نور روی نقاشی‌های رنگارنگ و دیدنی کلیسا تماشایی است.

ساختمان خلیفه‌گری

اگر کلیسای سرکیس مقدس را یک بدن بدانیم، ساختمان خلیفه‌گری مغز متفکر و هسته مرکزی این بدن است. همان طور که گفتیم هدف از ساخت کلیسای سرکیس مقدس، رسیدگی به امور ارمنیان ساکن تهران و کمک به اجرای مراسم‌های دینی آن‌ها بود. ساختمان خلیفه‌گری در این کلیسا در کنار ساختمان اصلی قرار دارد؛ ولی بازدید از آن برای عموم مردم آزاد نیست. این مرکز، رسیدگی به امور ارمنیان ساکن شمال تهران، مدارس، گورستان‌ها، کلیساها و بهبود سطح زندگی اجتماعی و فرهنگی ارمنیان را بر عهده دارد.

یادمان شهدای ارمنی

محوطه کلیسای سرکیس مقدس، جایگاه یادبود ارمنی‌هایی است که در جریان جنگ جهانی اول در کشور عثمانی به خاک و خون کشیده شدند. در ساخت این جایگاه از سه سنگ مرمرین سفید استفاده شده که آن را از عدد مقدس سه و نماد تثلیث در مسیحیت الهام گرفته‌اند. بر روی سنگ‌های مرمرین یادبود شهدای ارمنی نماد صلیب را خواهید دید. جالب است بدانید این نماد نیز نشان‌دهنده شهادت و رستاخیز در آیین مسیحیت است و به واقعیتی تاریخی اشاره دارد. منظور از صلیب بر روی سنگ‌ها این است که ملت ارمنی با وجود همه سختی‌ها، کشتارها و پراکندگی‌ها سرانجام توانستند در ارمنستان کنونی گرد هم بیایند و در سال ۱۹۱۸ حکومت مستقل و آزاد خود را بسازند. احتمالاً چشمتان به نشانه‌های دیگری بر روی این یادبود خواهد افتاد. این علامت‌ها نیز نشان از آزادی و آزادگی، پایداری به دین و ایمان و آزادی‌خواهی دارند.

جاهای دیدنی اطراف کلیسای سرکیس مقدس تهران

پارک شهر

آدرس: تهران، محدوده خیابان‌های خیام و شهید فیاض‌بخش پارک شهر تهران

موزه آبگینه

تصویری از موزه آبگینه تهران

آدرس: تهران، تهران، خیابان جمهوری، خیابان سی‌تیر، پلاک ۵۵، موزه آبگینه تهران

موزه فرش تهران

آدرس: تهران، خیابان ضلع شمالی پارک لاله، روبه‌روی فروشگاه سپه خیابان فاطمی، موزه فرش ایران.

موزه هنرهای معاصر تهران

 موزه هنرهای معاصر تهران

آدرس: تهران، خیابان کارگر شمالی، جنب پارک لاله، موزه هنرهای معاصر تهران.

نکات بازدید از کلیسای سرکیس مقدس تهران

بازدید از کلیسای سرکیس مقدس مثل ورود به هر مکان مذهبی دیگری آداب خودش را دارد. در زیر مهم‌ترین نکاتی را که باید در بازدید از کلیسا سرکیس رعایت کنید، ذکر کرده‌ایم تا بازدیدی سرشار از تجربه‌های خوشایند و در نهایت آرامش و احترام داشته باشید.
  • کلیسا محیطی معنوی و نورانی برای پیروان مسیحیت است، همچنان که مسجد برای ما مسلمانان. به همین خاطر آدامس جویدن، خوردن و آشامیدن و صحبت‌‌کردن و خندیدن با صدای بلند در این فضا ممنوع است.
  • در هنگام ورود به کلیسا نباید عینکتان را بالای سرتان بگذارید. همچنین انداختن پا روی پا در هنگام نشستن در این محیط دور از ادب است.
  • گاهی اوقات مردم برای نذر و نیاز، شمع‌هایی را همراه خود می‌آورند تا در کلیسا روشن کنند. بهتر است به‌جای خرید شمع‌های جورواجور، از دکه کلیسا شمع‌های سفیدرنگ و بلندی را تهیه کنید که مناسب‌تر از شمع‌های بازاری هستند.
  • عکس‌برداری و حرف‌زدن زیاد در کلیسا بی‌احترامی به آداب حضور در کلیسا محسوب می‌شود؛ چراکه حواس روحانیون و مردمی که برای اجرای مراسم در این مکان جمع شده‌اند را پرت می‌کند.
  • دین مسیحیت نیز مانند دین اسلام دینی الهی است؛ بنابراین ما مسلمانان باید در صورت حضور در این مکان به باورها و اعتقادات مسیحیان احترام بگذاریم.

اطلاعات بازدید از کلیسای سرکیس مقدس تهران

آدرستهران، خیابان کریم خان زند، ابتدای خیابان نجات اللهی
شماره تماس02188901634
ساعات بازدیدهمه‌روزه از ساعت ۱۳ تا ۱۶ (در برخی از روزهای سال و ساعات مشخص، در ورود به کلیسا برای مسلمانان محدودیت وجود دارد؛ بنابراین بهتر است قبل از مراجعه به کلیسا از بازبودن آن مطمئن شوید. )
هزینه بازدیدرایگان

مسیر دسترسی کلیسای سرکیس مقدس تهران

کلیسای سرکیس مقدس تهران در محدوده طرح ترافیک قرار گرفته است؛ بنابراین بهترین و کم‌دردسرترین راهی که می‌توانید برای مراجعه به این کلیسا استفاده کنید، وسایل حمل‌ونقل عمومی مثل مترو است. نزدیک‌ترین ایستگاه‌های مترو به این کلیسا ایستگاه هفت تیر با شماره خط یک و ایستگاه میدان ولیعصر با شماره خط سه است. وقتی با مترو به یکی از این دو ایستگاه رسیدید، کافی است ۱۵ دقیقه به سمت کلیسا پیاده‌روی کنید تا چشمتان به جمال نمای سفیدرنگ کلیسای سرکیس روشن شود.
راه بعدی استفاده از تاکسی‌های درون‌شهری است. تاکسی‌های واقع در میدان ولیعصر یا هفت تیر آماده‌اند تا شما را به سمت کلیسای سرکیس مقدس راهی کنند.

بازدید از کلیساهای معروف و شناخته‌شده‌ای مانند کلیسای سرکیس مقدس تهران تجربه‌ای تازه و بدیع است که تشنگان به مطالعه سرگذشت ادیانی مثل مسیحیت را سیراب می‌کند. گاهی آدمی باید به دور از هرگونه تعصب، صرفاً برای اینکه با دیدی روشن و وسیع، باورهایش را مرور کند، اجازه شنیدن باورهای مخالف را به خود بدهد. شما چطور؟ تاکنون خواسته‌اید با حضور در محیط کلیسا با اعتقادات و باورهای مسیحیان ایرانی آشنا شوید و در مراسم‌هایشان شرکت کنید؟ از تجربه‌های شنیدنی خود برای همراهانتان در ره بال آسمان بنویسید.

کلیسای سرکیس مقدس بزرگترین کلیسای شهر تهران به حساب می‌آید که در خیابان کریم خان زند و ابتدای ابتدای خیابان نجات اللهی بنا شده است.

بازدید از کلیسای سرکیس مقدس همه‌روزه از ساعت ۱۳ تا ۱۶ ممکن است. در برخی از روزهای سال و ساعات مشخص، در ورود به کلیسا برای مسلمانان محدودیت وجود دارد؛ بنابراین بهتر است قبل از مراجعه به کلیسا از بازبودن آن مطمئن شوید.

با توجه به اینکه این کلیسا در محدوده طرح ترافیک قرار دارد، بهترین مسیر دسترسی به آن استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی است. نزدیکترین ایستگاه‌های مترو به این کلیسا ایستگاه هفت تیر با شماره خط یک و ایستگاه میدان ولیعصر با شماره خط سه است. وقتی با مترو به یکی از این دو ایستگاه رسیدید، کافی است ۱۵ دقیقه به سمت کلیسا پیاده‌روی کنید تا چشمتان به جمال نمای سفیدرنگ کلیسای سرکیس روشن شود.

ماجرای ساخت و آغاز به کار این کلیسا به دوران پهلوی بر می‌گردد؛ بنابراین این کلیسا را می‌توان یادگاری از دوران پهلوی دانست.

5/5 (1 نظر)
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.