قبرستان سفید چاه | قبرستانی مرموز و عجیب در بهشهر

0 822

همان طور که انتظار دارید، در این مقاله قصد داریم تا با شما عزیزان درباره قبرستان سفید چاه صحبت کنیم. این قبرستان عجیب و مرموز که در استان مازندران قرار دارد و تبدیل به یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری این استان شده است. پیش از هر چیز باید به شما بگوییم که این قبرستان تاریخی و مرموز، بیش از هزار و 200 سال قدمت دارد و همین مسئله باعث شده تا شکل و ظاهری بسیار عجیب پیدا کند. اگر درباره این گورستان مرموز کنجکاو هستید، با ما همراه باشید.

قبرستان سفید چاه کجاست؟

شاید پیش از هر چیز دیگر، بخواهید بدانید که قبرستان اسرارآمیز سفید چاه در کدام شهر است؟ قبرستان سفید چاه یا همان قبرستان سپید، در استان مازندران و شهر بهشهر در شمال ایران قرار دارد. در بخش یانه سر، روستایی با نام سفید چاه وجود دارد که قدمت آن به دوران تیموریان باز می‌گردد. دقیقاً در همین روستا، اولین قبرستان مسلمانان ایرانی قرار دارد که آن را به نام قبرستان سپید یا همان سفید چاه می‌شناسند.

ریشه نام گورستان سفید چاه

گورستان سپید مازندران یا همان گورستان سفید چاه، دارای دو نام مختلف است. شاید برای شما این سؤال به وجود بیاید که چرا نام این گورستان با گورستان‌های دیگر تفاوت دارد؟ در درجه اول قبرستان تاریخی سفید چاه را به دلیل قرارگیری آن در روستایی با نام سفید چاه به چنین اسمی می‌شناسند. فلسفه نام سفید چاه نیز از نظر مردم محلی، به وجود چشمه‌های آب شیرینی است که از دل کوه می‌جوشد.

اما برخی دیگر این گورستان را، گورستان سپید می‌نامند. اگر به‌دنبال دلیل دیگر این نام‌گذاری هستید، باید حتماً سری به گورستان اسرارآمیز سفید چاه بزنید. اگر کمی دقت کنید، خواهید دید که رنگ خاک این گورستان، مایل به سفید است. از نظر علمی، در خاک این منطقه آهک بسیاری وجود دارد و همین مسئله باعث شده تا خاک آن به رنگ سفید درآید و این گورستان، گورستان سپید نام گیرد!

خاطرات دور گورستان سپید

اشکال مختلف سنگ قبر سفید چاه

در روستای سفید چاه چنین رسم بوده که سنگ قبر مردگان خود را به دقت حکاکی کنند. روی سنگ قبرهایی که قدمت بسیار زیادی دارند، می‌توانید نام، شغل و جنسیت فردی که در آن مکان به خاک سپرده شده را ببینید. این گورستان از نظر ظاهری شباهت بسیاری به گورستان‌های خارجی دارد. برای مثال برخلاف سنگ قبرهای امروزی که افقی هستند، در این گورستان هر سنگ قبر به شکل عمودی روی قبر قرار داده شده‌ است.

خیابان سمیه تهران | یکی از خیابان‌های مهم پایتخت
اینم بخون!

اگر بالای سنگ قبر، شکل یک شانه دو سر حکاکی شده باشد، این یعنی یک مرد در آنجا دفن شده و اگر طرح شانه‌ای یک سر بر سنگ قبر حکاکی شده باشد، یعنی پیکر یک بانو در آن قرار دارد. همچنین با اشکال مختلف، شغل، شهرت و نام فردی که به خاک سپرده شده نیز روی سنگ قبر حک شده است.  در این میان بد نیست بدانید که حاکم شمال، ملک بادله نیز در این قبرستان به خاک سپرده شده است. علاوه بر او، مزار سه تن از فرزندان امام موسی ابن جعفر و چند تن از سادات مرعشی نیز در همین گورستان قرار دارد.

علت شهرت و اهمیت قبرستان سفید چاه

احتمالاً به‌ندرت پیش بیاید که بازدید از یک گورستان، جزء برنامه‌های سفر شما قرار بگیرد؛ ولی باور کنید که این گورستان یکی از مهم‌ترین جاهای دیدنی مازندران محسوب می‌شود. به هر نقطه دنیا که سفر کنید، با تماشای گورستان آنجا می‌توانید اطلاعات بسیار مفیدی درباره تاریخ، فرهنگ و مردم آن مرز‌وبوم به دست بیاورید. به‌عنوان مثال سنگ‌ قبرهای مردم آفریقا یا اسپانیا دارای قوس‌های هلالی شکلی هستند و این را می‌توان امضای مردم آن‌ها دانست. در ایران و دوران پس از اسلام نیز سنگ قبرها همگی حالت محرابی داشتند.

همان طور که اشاره کردیم، قبرستان سفید چاه اولین گورستان مسلمانان در ایران محسوب می‌شود. قدمت قبرستان سفید چاه به حدود هزار و 200 سال پیش، یعنی دوران پس از اسلام باز می‌گردد. این گورستان در طول فرمانروایی همه حکومت‌ها، به‌عنوان مهم‌ترین گورستان در تمام استان مازندران به شمار می‌آمده و هنوز هم همین طور است! شاید عجیب به نظر برسد؛ اما هنوز حتی مردم روستاهای اطراف نیز پیکر مردگان خود را در قبرستان سفید چاه به خاک می‌سپارند!

ویژگی محراب‌های گورستان

طرح محراب مرتبط با دوران میترایسم است. در آن دوران هنر حکاکی روی سنگ شهرت گرفته بود و به همین دلیل، چنین شکلی از سنگ قبر نیز رواج پیدا کرد. این سنگ قبرها جزء نمادهای تاریخی ایران محسوب می‌شوند و می‌توان آن‌ها را نشانی از باور مردم به رستاخیر، مرگ و زندگی دانست. از طرف دیگر همان طور که می‌دانید از محراب در مساجد به‌عنوان نمادی برای عروج و تقرب به خداوند استفاده می‌شود و استفاده از این شکل در ساخت قبرستان بی‌دلیل نیست. روی این سنگ قبرها، از نقوش بسیار زیبای اسلیمی استفاده شده که طرح‌های کاملاً نمادین دارند.

این محراب‌ها در دوران مختلف اشکال متفاوتی داشتند. اگر به سنگ قبرهایی که در قرن نهم هجری قمری نصب شده‌اند نگاهی بیندازید، خواهید دید که دارای ۲ تا ۳ طاق نمای تودرتو با قوس‌هایی منحصربه‌فرد هستند. در این سنگ قبرها معمولاً از تزئینات گل برگ اسلیمی به روش اژده استفاده شده است. در حاشیه دوم نیز ذکر صلوات کبیر به چشم می‌خورد و قبرهایی که دارای حاشیه سوم هستند، متبرک به ادعیه و احادیث شده‌اند یا نام متوفی و تاریخ وفات او روی آن‌ها درج شده است.

آبشار دارنو | شمال زیبا از زاویه ای دیگر
اینم بخون!

سنگ‌های مزاری که در قرن دهم و یازدهم قمری نصب شده‌اند، اشکال متقارن دارند. ظرافت حکاکی در این سنگ‌های مزار به مراتب بیشتر است و با یک نگاه سطحی و ساده می‌توانید متوجه این موضوع شوید. قاب‌بندی حاشیه، طرح طاق نمای سنگ، لچکی‌ها و پیشانی سنگ قبر نیز با سنگ قبرهای قرن هشتم کاملاً تفاوت دارد. روی این سنگ مزارها، از اشکال دایره‌ای تزئینی، گل‌های چندپر و نمادهایی مشابه خورشید استفاده شده است که امضای تاریخی این دوره هستند. اشکال سنگ قبر در قرن سیزدهم و چهاردهم تفاوت چندانی پیدا نکرد و فقط پیشینه متوفی را روی سنگ قبر حکاکی کردند. به این ترتیب با تماشای سنگ قبرهای این گورستان می‌توانید پرده از پیشینه فرهنگ مردم ایران بردارید.

روایات عجیب درباره گورستان سفید چاه

حکاکی اسم روی قبر

بسیاری از مردم محلی بر این باور هستند که اگر عزیزان خود را در این گورستان به خاک بسپارند، پیکر آن‌ها سالم باقی می‌ماند و پوسیده نمی‌شود! خب این مسئله در طول تاریخ و به دلایل مختلف بیان شده است. پشت پرده بیشتر این روایات، عقاید مذهبی و داستان‌های حماسی به چشم می‌خورند؛ اما جالب است بدانید که نمی‌توان گفت که چنین روایتی کاملاً تخیلی است و ریشه‌‌هایی از واقعیت در آن وجود دارد!

همان طور که در ابتدای مقاله اشاره کردیم، در ترکیب خاک این منطقه، مقدار بسیار زیادی آهک وجود دارد. آهک زیاد این خاک باعث شده تا روند تجزیه بدن انسان در قبر به تأخیر بیفتد و با سرعت بسیار کمی انجام شود. البته از طرف دیگر نوع سنگ لحد و نحوه قراردادن آن روی جنازه نیز در سالم‌ماندن آن بی‌تأثیر نیست. مردم گذشته این موضوع را به‌خوبی درک کرده بودند و به همین خاطر زمانی که پیکر افراد برجسته و مهم را در این گورستان به خاک می‌سپردند، از سنگ کوهستان به‌عنوان سنگ لحد استفاده می‌کردند. همین ترفند نیز باعث می‌شد تا مدت بیشتری جنازه سالم باقی بماند.

دقیقاً به خاطر همین موضوع است که مردم روستاهای اطراف نیز برای دفن مردگان خود به قبرستان سفید چاه می‌آیند. آن‌ها تصور می‌کنند که با این کار پیکر عزیزان ازدست‌رفته اصلاً از بین نمی‌رود و البته که کمی نیز در این باره حق با آن‌هاست!

مسیر دسترسی

هزینه ورودیرایگان
ساعت بازدید۲۴ساعته
آدرسمازندران، بهشهر، یانه سر، روستای سفید چاه

شگفتی‌های این قرستان، دلیل خوبی برای برنامه‌ریزی یک سفر به مازندران است. نظر شما درباره بازدید از این قبرستان تاریخی چیست؟ آیا با خواندن این مقاله ترغیب شده‌اید که از قبرستان سفید چاه بازدید کنید؟ به نظر شما بازدید از یک قبرستان هزار ساله، ترسناک نیست؟ نظرات خود را با ما و سایر همراهان ره بال آسمان به اشتراک بگذارید.

استان مازندران، بهشهر، یانه سر، روستای سفید چاه

راهنمای کامل پارک ارم تهران | مجموعه‌ای از شادی و هیجان
اینم بخون!

به دو دلیل نام این قبرستان سفید چاه است، یکی به این دلیل که در روستایی با همین نام قرار دارد و دوم اینکه خاک این گورستان متمایل به سفید است.

قبرستان سفید چاه اولین گورستان مسلمانان در ایران محسوب می‌شود و قدمت آن به حدود هزار و 200 سال پیش، یعنی دوران پس از اسلام باز می‌گردد.

0/5 (0 نظر)
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.